आर्य चाणक्यच्या कुटुंब मेळाव्यात स्नेहाचा ‘मेळ’! ४०४ कुटुंबांचा उत्स्फूर्त सहभाग; पंचपरिवर्तनाच्या विचारांनी संस्कार, समरसता अन् सामाजिक बांधिलकीचा जागर पैठण | प्रतिनिधी — अविनाश गर्डे
मोबाईलच्या पडद्याआड हरवत चाललेला संवाद… कुटुंबातील कमी होत चाललेला सहवास… आणि समाजात वाढत जाणारे अंतर! या पार्श्वभूमीवर ‘एक कुटुंब, एक परिवार, एक ध्येय’ या भावनेला कृतीची जोड देत आर्य चाणक्य शैक्षणिक संकुलाने आयोजित केलेला कुटुंब मेळावा नात्यांना नव्याने उजाळा देणारा ठरला.
भारतीय शिक्षण प्रसारक संस्था, अंबाजोगाईच्या अमृत महोत्सवी वर्ष २०२६-२७ निमित्त आयोजित या उपक्रमाला पालक व कुटुंबीयांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला. धनकणकेश्वर महादेव मंदिर, मुधलवाडी आणि श्री दत्तमंदिर, नवीन कावसान येथे दोन दिवस झालेल्या या मेळाव्यात तब्बल ४०४ कुटुंबांनी सहभाग नोंदविला. स्नेह, संवाद, संस्कार, समरसता आणि सामाजिक बांधिलकी यांचा अनोखा संगम या निमित्ताने अनुभवायला मिळाला.
शाळेच्या चार भिंती ओलांडून कुटुंबाशी संवाद
शाळा म्हणजे केवळ पुस्तकी ज्ञान देणारी संस्था नसून कुटुंब आणि समाज घडविणारे संस्कारकेंद्र आहे, हा विचार या उपक्रमातून अधोरेखित झाला. पालक, शिक्षक, विद्यार्थी आणि संस्थेतील कार्यकर्ते एकाच व्यासपीठावर आल्याने परस्पर संवाद आणि आत्मीयतेचे वातावरण निर्माण झाले.
कुटुंब प्रबोधन, स्वबोध, सामाजिक समरसता, पर्यावरण संरक्षण आणि नागरिक कर्तव्य या पंचपरिवर्तनाच्या विषयांवर मार्गदर्शन करताना परिवर्तनाची सुरुवात स्वतःपासून आणि आपल्या कुटुंबापासून करण्याचा संदेश देण्यात आला.
मुधलवाडीत विचारांची पहिली मशाल
३० सप्टेंबर २०२६ रोजी धनकणकेश्वर महादेव मंदिर, मुधलवाडी येथे पैठण-संभाजीनगर रोड परिसरातील कातपूर, पिंपळवाडी, राहुलनगर, वाहेगाव, इसारवाडी, धनगाव, ढोरेकिन, कारकीन, करुंडी, वडाळा, नारायणगाव आदी भागातील पालक व कुटुंबीयांसाठी मेळावा घेण्यात आला.
श्रीमती अर्चना गिरवलकर यांनी ‘कुटुंब प्रबोधन व स्वबोध’, भाऊसाहेब भापकर यांनी ‘पर्यावरण संरक्षण व कर्तव्य’, तर ॲड. राजेंद्र गोर्डे यांनी ‘सामाजिक समरसता’ या विषयांवर प्रभावी मार्गदर्शन केले.
या मेळाव्यात ५५ कुटुंबांतील ६१ महिला, ४७ पुरुष आणि ५१ विद्यार्थी, असे एकूण १५९ जण सहभागी झाले.
नवीन कावसानमध्ये शहरातील कुटुंबांची मांदियाळी
१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी श्री दत्तमंदिर, नवीन कावसान येथे पैठण शहरातील पालक व कुटुंबीयांसाठी दुसरा कुटुंब मेळावा पार पडला.
यावेळी विलास खर्डेकर यांनी ‘कुटुंब प्रबोधन व स्वबोध’, सुदामा पोल्हारे यांनी ‘पर्यावरण संरक्षण व कर्तव्य’, तर ॲड. मयुरेश औटी यांनी ‘सामाजिक समरसता’ या विषयांवर मार्गदर्शन केले.
या मेळाव्यात १२६ कुटुंबांतील ९३ महिला, ७९ पुरुष आणि ७३ विद्यार्थी, असे एकूण २४५ जण सहभागी झाले.
‘सहा-भ’मधून संस्कारांची नवी दिशा
मेळाव्यात भाषा, भूषा, भ्रमण, भोजन, भवन आणि भजन या ‘सहा-भ’ संकल्पनेतून कुटुंबव्यवस्थेतील संस्कारांचे महत्त्व स्पष्ट करण्यात आले.
कुटुंबासाठी वेळ देणे, घरातील संवाद वाढविणे, मोबाईलचा आवश्यक तेवढाच वापर करणे, पर्यावरणाचे संवर्धन, स्वदेशीचा स्वीकार आणि सामाजिक जबाबदारीची जाणीव यावर विशेष भर देण्यात आला.
स्नेहभोजनातून समरसतेचा संदेश
या मेळाव्याचे विशेष आकर्षण ठरले ते स्नेहभोजन!
जात-पात, आर्थिक-सामाजिक भेद आणि आपले-परकेपणाच्या भिंती बाजूला ठेवत सर्वांनी एकाच पंक्तीत बसून भोजन केले. त्यामुळे ‘आपण वेगळे नाही, आपण एका परिवाराचे घटक आहोत’, ही भावना प्रत्यक्ष अनुभवायला मिळाली.
«“भेदभाव विसरून सारे, एकच आपली नाती;
स्नेहभोजनाच्या या पंक्तीत, फुलली बंधुप्रेमाची नाती!”»
या स्नेहभोजनातून सामाजिक समरसता, आपुलकी आणि बंधुभावाचा प्रभावी संदेश देण्यात आला.
आयोजनामागे संस्थेचे मार्गदर्शन
मेळाव्याच्या यशस्वी आयोजनासाठी संकुल कार्यवाह जुगलकिशोर लोहिया, संकुल अध्यक्ष डॉ. पद्मकुमार कासलीवाल, नंदकिशोर मालाणी, शिवाजी मारवाडी, केंद्रीय कार्यकारिणी सदस्य तथा मुख्याध्यापक भास्कर कुलकर्णी (प्राथमिक) आणि मुख्याध्यापिका सौ. ज्योती जोशी (माध्यमिक) यांच्या मार्गदर्शनाची महत्त्वपूर्ण भूमिका राहिली.
नात्यांना जोडणारा… संस्कारांना जागविणारा उपक्रम!
आर्य चाणक्यच्या या कुटुंब मेळाव्यामुळे पालक, शिक्षक, विद्यार्थी आणि संस्थेतील कार्यकर्ते यांच्यातील संवाद अधिक दृढ झाला. कुटुंबव्यवस्थेतील संस्कार, परस्पर सहकार्य, सामाजिक बांधिलकी आणि संस्थेच्या कार्याशी असलेले आत्मीय नाते यांना नवी ऊर्जा मिळाली.
“घर घडले तर कुटुंब घडते, कुटुंब घडले तर समाज घडतो आणि…
र राष्ट्र घडते,” या विचाराला कृतीची जोड देणारा आर्य चाणक्यचा हा उपक्रम उपस्थितांच्या मनात स्नेह, संस्कार आणि सामाजिक उत्तरदायित्वाची नवी ज्योत पेटवून गेला.
४०४ कुटुंबांचा सहभाग… दोन दिवसांचा स्नेहमेळावा… आणि एका व्यापक सामाजिक परिवर्तनाची दिशा!
आर्य चाणक्यचा कुटुंब मेळावा ठरला — ‘कुटुंबातून परिवर्तन, परिवर्तनातून समाजनिर्मिती’चा जागर!
About The Author
